Een persoonlijk reisverhaal van Dieter Sauerhoff
Na onze dag in Duisburg neem ik jullie graag nog een keer mee het Ruhrgebied in. Deze keer niet naar een grote stad en ook niet langs een hele rij bezienswaardigheden die we allemaal op één dag moeten afvinken. Vandaag hebben we eigenlijk genoeg aan twee plekken die nauw met elkaar verbonden zijn: de voormalige steenkolenmijn Zeche Ewald en de Halde Hoheward in Herten.
Maar ik zou deze dag nét even anders beginnen dan jullie misschien verwachten.
Als jullie met me meegaan, moeten jullie vroeg uit bed.
Ik wil namelijk boven op Hoheward zijn voordat het er drukker wordt. In de vroege ochtend kom je vaak nog maar weinig wandelaars en fietsers tegen. We hebben alle tijd om rustig naar boven te lopen, af en toe stil te staan en achterom te kijken.
Hoe hoger we komen, hoe meer het landschap verandert.
En eenmaal boven zou ik eerst even niets zeggen.
Kijk gewoon eens om je heen.
Wat zien jullie?
Groen. Groen. Groen.
En juist dat uitzicht doet iets met mij.
Ik ken het Ruhrgebied lang genoeg om me nog een heel ander beeld van deze streek te herinneren. Mijnen, fabrieksschoorstenen en zware industrie hoorden er gewoon bij. Niemand zag ze als toeristische bezienswaardigheden. Ze waren er simpelweg, en voor veel mensen maakten ze deel uit van het dagelijks leven.
Nu sta ik hier boven op Hoheward en kijk uit over een landschap dat in de loop van tientallen jaren enorm is veranderd.
Misschien valt al dat groen me daarom nog altijd zo op.
Een ochtendwandeling over de Halde Hoheward
Als jullie voor het eerst naar het Ruhrgebied komen, hebben jullie misschien nog dat oude beeld in je hoofd: mijnschachten, industriegebieden, snelwegen en dichtbebouwde steden.
Dat beeld is niet helemaal verkeerd. Het hoort bij de geschiedenis van deze streek.
Maar vanaf Hoheward zien jullie ook bossen, velden, groene heuvels en voormalige industrieterreinen waar de natuur opnieuw ruimte heeft gekregen.
Misschien zou ik jullie op een gegeven moment vragen:
Hadden jullie het Ruhrgebied zo voor je gezien?
Juist daarom kom ik hier graag vroeg. We kunnen rustig wandelen, naar de vogels luisteren en genieten van het uitzicht zonder voortdurend op de klok te kijken.
Wat is een Halde eigenlijk?
Voor Nederlandse bezoekers is het woord Halde misschien niet direct duidelijk.
Een Halde is een kunstmatige heuvel die is ontstaan door het opstapelen van gesteente uit de mijnbouw. Bij het winnen van steenkool kwamen namelijk ook grote hoeveelheden steen en ander materiaal naar boven. Dat moest ergens worden opgeslagen.
Zo ontstonden op verschillende plekken in het Ruhrgebied enorme heuvels.
De Halde Hoheward is daar een indrukwekkend voorbeeld van. Wat ooit een plek was voor mijnbouwafval, is tegenwoordig onderdeel van een uitgestrekt recreatiegebied met wandelpaden, fietsroutes en uitzichtpunten.
En dat vind ik misschien nog wel het bijzonderste: een landschap dat door de industrie is ontstaan, biedt nu ruimte om te wandelen en van de natuur te genieten.
De zonnewijzer en het Horizontobservatorium
Natuurlijk wil ik jullie ook twee bijzondere plekken boven op de Halde laten zien.
De eerste is de enorme zonnewijzer met een bijna negen meter hoge stalen obelisk. Bij zonnig weer werpt die een schaduw over het grote, speciaal aangelegde plateau. Daarmee worden tijd en de stand van de zon zichtbaar gemaakt.
De tweede is het Horizontobservatorium, met zijn opvallende stalen bogen.
Het observatorium is momenteel niet toegankelijk vanwege renovatiewerkzaamheden. Ook zijn enkele directe wandelverbindingen rond het bouwwerk afgesloten. De werkzaamheden moeten volgens de huidige planning uiterlijk eind 2027 zijn afgerond. De zonnewijzer blijft wel toegankelijk. hoheward.rvr.ruhr+1
Dat betekent dat we onze wandeling iets moeten aanpassen aan de aangegeven routes.
Maar eerlijk gezegd vind ik dat geen groot probleem.
Voor mij is de Halde zelf de belevenis.
We hoeven hier niet alle uitzichtpunten te bezoeken. Ik vind het veel belangrijker dat jullie even de tijd nemen om te begrijpen waar we eigenlijk staan.
Want onder onze voeten ligt een stukje geschiedenis van het Ruhrgebied.
Van de groene heuvel naar Zeche Ewald
Na onze wandeling lopen we rustig weer naar beneden.
En dan wordt het zo langzamerhand tijd voor koffie.
Op de Halde zelf zijn geen horecagelegenheden of toiletten. Beneden op en rond het voormalige mijnterrein van Zeche Ewald zijn wel mogelijkheden om iets te drinken of te eten.
Ik zou hier niet meteen weer verder willen. Eerst even zitten, een kop koffie drinken en terugdenken aan het uitzicht van zojuist.
Daarna neem ik jullie mee over het terrein.
Een voormalige steenkolenmijn met een nieuw leven
Zeche Ewald werd in 1871 opgericht. De daadwerkelijke steenkoolwinning begon in 1877 en eindigde in 2000. Bijna 125 jaar lang werd hier steenkool gewonnen.
Nog altijd staan er indrukwekkende mijngebouwen en schachtconstructies. Ze laten zien hoe belangrijk de steenkoolwinning ooit voor deze streek was.
Maar wie tegenwoordig over Ewald loopt, ziet ook iets anders.
Voormalige bedrijfsgebouwen hebben nieuwe functies gekregen. Er zijn ondernemingen gevestigd, er worden activiteiten georganiseerd en bezoekers kunnen kennismaken met het industriële verleden.
Het RVR-Besucherzentrum Hoheward bevindt zich bijvoorbeeld in de voormalige loon- en lampenhal. Daar kun je informatie krijgen over het landschap, de mijnbouwgeschiedenis en de mogelijkheden om de omgeving te verkennen. route-industriekultur.ruhr+1
Ook in de voormalige machinehal van schacht 7 is een horecagelegenheid gevestigd: het Motorworld Inn Zeche Ewald.
Eten tussen de oude mijngebouwen past eigenlijk perfect bij deze dag.
Een plek waar vroeger hard werd gewerkt, maakt nu deel uit van het recreatieve leven in het Ruhrgebied.
Waarom Zeche Ewald voor mij bijzonder blijft
Als ik over het terrein loop, zie ik niet alleen oude gebouwen.
Zulke plekken herinneren me eraan hoe vanzelfsprekend de mijnbouw ooit bij deze streek hoorde.
Voor veel gezinnen was het werk in de mijnen een belangrijk onderdeel van hun bestaan. De mijnbouw bepaalde niet alleen het landschap, maar ook het ritme van het dagelijks leven.
En precies hier vallen de verhalen van Ewald en Hoheward samen.
Vanochtend stonden we boven op een groene heuvel. Nu staan we bij een voormalige steenkolenmijn.
Het gesteente dat tijdens de mijnbouw naar boven werd gehaald, vormde uiteindelijk de kunstmatige heuvels die tegenwoordig zo kenmerkend zijn voor het Ruhrgebied.
De groene Halde en de oude mijn vertellen eigenlijk hetzelfde verhaal, maar vanuit twee verschillende perspectieven.
Boven zien we wat er van het landschap is geworden.
Beneden zien we waar een belangrijk deel van die geschiedenis begon.
Het Ruhrgebied verandert, maar vergeet zijn verleden niet
Misschien begrijpen jullie inmiddels waarom ik juist deze twee plekken met elkaar wil combineren.
Het Ruhrgebied heeft de afgelopen decennia een enorme verandering doorgemaakt. Voormalige industrieterreinen hebben nieuwe bestemmingen gekregen en op veel plaatsen is ruimte ontstaan voor natuur, recreatie en cultuur.
Dat zagen we ook tijdens onze eerdere dag in Duisburg.
Daar bezochten we het Landschaftspark Duisburg-Nord, waar een voormalige hoogoveninstallatie onderdeel is geworden van een bijzonder park.
Halde Hoheward en Zeche Ewald laten diezelfde verandering op een andere manier zien.
In Duisburg wandel je tussen enorme industriële constructies. In Herten sta je eerst boven op een groene heuvel en ontdek je pas later hoe nauw die verbonden is met de mijnbouw.
Dat maakt deze dag voor mij bijzonder.
Niet omdat we zoveel hebben gezien, maar omdat de plekken samen een verhaal vertellen.
Wie vaker in de regio op pad wil, kan ook onze evenementen en festivals in Noordrijn-Westfalen in 2026 bekijken. Daarmee kun je een volgend bezoek combineren met een activiteit of evenement in de omgeving.
Waarom ik jullie liever dit Ruhrgebied laat zien
Na ons bezoek aan Zeche Ewald hoeven we nergens meer naartoe.
Als jullie willen, drinken we nog een kop koffie, nemen we een stuk taart of lopen we nog wat rond over het terrein.
Misschien kijken we nog één keer omhoog naar de Halde waar onze dag begon.
Van zulke dagen hou ik.
En misschien begrijpen jullie inmiddels waarom ik jullie liever hier mee naartoe neem dan langs zoveel mogelijk bekende bezienswaardigheden.
In Nederland heb ik namelijk precies hetzelfde.
Daar kom ik zelf het liefst in kleine dorpjes aan de kust waar nauwelijks toeristen komen. Soms kom ik met mijn Duits niet eens zo ver en moet ik op een andere manier proberen duidelijk te maken wat ik bedoel.
Maar juist daar heb ik het gevoel dat ik een stukje Nederland ontdek dat niet speciaal voor bezoekers is gemaakt.
Dat is het Nederland waar ik van hou.
En zo wil ik jullie ook mijn Ruhrgebied laten zien.
Niet alleen de grote namen en bekende fotoplekken, maar juist de plaatsen waar je iets van de streek voelt wanneer je er de tijd voor neemt.
Daarom zijn we vanochtend zo vroeg opgestaan.
Ik wilde jullie mijn Ruhrgebied laten zien.
En als jullie straks naar huis rijden en bij het woord Ruhrgebied niet als eerste aan grijs denken, maar aan dat verrassende groen, dan was het wat mij betreft een geslaagde dag.
Praktische tips voor een bezoek aan Halde Hoheward en Zeche Ewald
Bereikbaarheid en parkeren
Als jullie deze dag ongeveer zo willen beleven als ik, zou ik beginnen bij Zeche Ewald.
Een handig navigatieadres is:
RVR-Besucherzentrum Hoheward
Werner-Heisenberg-Straße 14
45699 Herten, Duitsland
Parkeren kan onder andere op Doncaster Platz West en Doncaster Platz Ost. Vanaf daar is het bezoekerscentrum te voet bereikbaar.
Met het openbaar vervoer zijn de bushaltes Bergwerk Ewald 1/2 en Gelsenkirchener Straße mogelijke vertrekpunten. Controleer vooraf de actuele verbindingen. hoheward.rvr.ruhr+1
Hoeveel tijd heb je nodig?
Ik zou voor deze combinatie zeker een halve tot een hele dag reserveren.
De wandeling naar boven kost tijd, zeker wanneer je regelmatig stopt om van het uitzicht te genieten. Houd ook rekening met de afstand die je wilt lopen, de hellingen en de gekozen route.
Daarna wil je misschien uitgebreid lunchen en rustig rondkijken op Zeche Ewald.
Voor mij is dit geen uitstapje dat je in twee uur moet proberen af te werken.
Toegankelijkheid en beperkte mobiliteit
Onderschat de hellingen op Hoheward niet.
Als langere stukken lopen of stijgen lastig voor jullie zijn, informeer dan vooraf bij het bezoekerscentrum welke routes en mogelijkheden geschikt zijn.
Het terrein is niet overal vlak en sommige delen zijn alleen via steilere paden of trappen bereikbaar.
Voor bezoekers met beperkte mobiliteit bestaan er ook georganiseerde mogelijkheden om de Halde met een voertuig te bezoeken. Daarvoor gelden afspraken en voorwaarden. hoheward.rvr.ruhr+1
Met kinderen en kinderwagen
Ook met kinderen is deze omgeving interessant.
Vooral de grote zonnewijzer kan aanleiding zijn om samen te ontdekken hoe tijd, zonlicht en schaduw met elkaar samenhangen.
Met een kinderwagen kun je gebruikmaken van verharde paden, maar houd rekening met stevige hellingen. Een kinderwagen met grotere wielen is daarom praktischer dan een kleine buggy.
Kleding en schoenen
Gaan jullie net als ik vroeg naar boven, neem dan ook op een mooie dag iets warms mee.
Op de open Halde kan het ’s ochtends behoorlijk fris en winderig zijn.
Stevige wandelschoenen, een winddichte jas en kleding in laagjes zijn daarom verstandig.
Eten en drinken
Op de Halde zelf zijn geen horecagelegenheden of toiletten. Neem daarom voldoende water mee, zeker op warme dagen.
Beneden op en rond Zeche Ewald zijn verschillende mogelijkheden om iets te eten of te drinken.
Controleer vooraf de openingstijden als je ergens specifiek wilt lunchen.
Actuele informatie en officiële websites
Voor actuele routes, rondleidingen, bereikbaarheid en tijdelijke beperkingen raad ik aan om vooraf de officiële informatie te bekijken:
- RVR-Besucherzentrum Hoheward
- Route, aankomst en parkeren
- Veelgestelde vragen over toegankelijkheid en voorzieningen
- Route Industriekultur
- Motorworld Inn Zeche Ewald
Over de auteur: Dieter Sauerhoff
Dieter Sauerhoff woont en werkt midden in het Ruhrgebied en staat achter SteinKunstWerk. Hij kent de streek niet alleen van uitstapjes, maar als zijn eigen leefomgeving.
Voor Duitsland-plaza.nl neemt hij lezers mee naar plekken die hij zelf graag bezoekt, vaak net buiten de bekende toeristische routes.
Wie nog meer ideeën zoekt voor een bezoek aan de regio, kan ook de Ruhrgebiet-kalender van SteinKunstWerk bekijken.
Laat een reactie achter